J.Kalani English
printable version

Pila S.B. Helu 579 Aia Ihea o Tutu Ma?

Honolulu Star-Bulletin
Saturday, February 7, 2009

KAUA-KUKALAHALE

By Keao NeSmith

Synopsis: Prioritizing legitimate Hawaiian language resources is crucial.

I kela pule aku nei, waiho ke Kenekoa Kalani English, i ka pila S.B. 579 i ka ahaolelo no ke kau ana i ke kanawai me ka hooko pu ia o ke kakau ia o na palapala a me na hoailona i hana ia malalo o na keena like ole o ke aupuni mokuaina me ka pela ia o na inoa Hawaii me ka okina a me ke kahako pu a e hoike pu ia me ka olelo Pelekania.

O ke kumu o keia waiho ana, no ka mea, i ka makahiki 1978, ua hooia hou mai ke aupuni mokuaina he olelo ku i ke kanawai ka olelo Hawaii e like me ka olelo Pelekania a o ia mau olelo elua pu na olelo o ka mokuaina. Mai ia makahiki mai, hoomau ia no ka hana ia o na palapala me na hoailona ma ka olelo Pelekania, aka, aole pela ma ka olelo Hawaii i na manawa a pau. Nolaila, he kupono loa keia pila.

Paipai ia ma ua pila nei e hoolako ia ka huaolelo mai ka puke wehewehe olelo mai na Pukui laua o Elbert mamua, alaila, ka puke o Mamaka Kaiao. He mea no nae keia pila e kau ai i ua mau palapala nei maluna ae o na kumu ike e ae a pau i mea e nana ia ai a ina nana ia kekahi kumu ike hou ae, e like me ka waha o kekahi kanaka i hanai ia ma ka olelo Hawaii e like me ke kanaka Niihau a i ole he kupuna paha no na aina like ole, e hoole ia.

Aloha nohoi ka poe mai ia lakou mai ka olelo Hawaii, oia hoi, ka poe na lakou i hoomau i ka olelo Makuahine o ka aina mai ka wa hiki ole ke helu ia a hiki loa mai i keia wa. O ka puke o Mamaka Kaiao, ua piha i na huaolelo hou i haku ia i keia mau makahiki hope ae nei e na poe i ao ia i ka olelo ma ke kula, a nui nohoi na huaolelo i haku ia i pani no na huaolelo o kahiko loa mai e hoomau ia nei e keia poe olelo Hawaii kumu-e like hoi me "po" ma kahi o "kinipopo".

Pehea ina haku ia kekahi huaolelo hou e ka poe olelo Hawaii kumu e like me "kelepona hele"? He huaolelo keia a ka poe Niihau no ke kelepona a kakou e lawe ai me kakou ia wahi aku a ia wahi aku. Aole no paha e ike ia ma na palapala a ke aupuni mokuaina, no ka mea, e hoole ia a e nana ia no paha ka huaolelo i haku ia e ka poe o ke kula. Ma ia hana ua lilo ka makua he keiki na ke keiki; hoohuli maoli ia ilalo ka hana maamau a ka poe Hawaii, oia hoi na ka makua e ao i ke keiki a e nana ia hoi ke kumu o ka ike ma kahi o ka haku wale ana he manao.

E aho paha e hookaina ia na kumu ike a ku like me ka hana maamau a ka Hawaii, o ka makua ke nana mua ia, a ina pili i ka olelo Hawaii, oia hoi na palapala kahiko me ka puke a Pukui laua o Elbert pu, alaila, ka poe olelo Hawaii kumu, alaila, mahope loa mai na keiki akahiakahi ma ka ike olelo Hawaii.

E ho'ouna 'ia mai na leka ia maua, 'o ia ho'i 'o Laiana Wong a me Kekeha Solis ma ka pahu leka uila ma lalo nei: » kwong@hawaii.edu
» rsolis@hawaii.edu

a i 'ole ia, ma ke kelepona:
» 956-2627 (Laiana)
» 956-2624 (Kekeha)

This column is coordinated by the Hawaiian Language Department at the University of Hawai'i at Manoa, supported by the Initiative for Achieving Native Hawaiian Academic Excellence.

© 1996-2008 The Honolulu Star-Bulletin | www.starbulletin.com

Original article: http://www.starbulletin.com/editorials/20090207_Pila_SB_Helu_579_Aia_Ihea_o_Tutu_Ma.html

Return to Sen. English Home Page - KalaniEnglish.com

 

 

 

 

 

 

Home Bills and Resolutions About Senator English Committees Community Profiles Newsletter Archive News Archive Capitol Web Site Media Photos

Connect with Senator English

Connect on Facebook

Connect on Twitter

View Kalani's channel

Connect via Maoliworld

Connect via Plaxo

OUR DISTRICTHawaii 6th District